Nieuws
04-02-2021 door DVDP

Tuinwaarneming nachtzwaluw is waarneming van het jaar in VA+

Tuinwaarneming nachtzwaluw is waarneming van het jaar in VA+In Maarke-Kerkem werd in mei 2020 een nachtzwaluw ontdekt in de tuin van Luc Mincke, die het dier ook kon fotograferen. Deze ongewone tuinwaarneming werd door de VWG verkozen als waarneming van het jaar 2020 met een overgrote meerderheid van de stemmen.

Deze nachtelijke jager is een zeldzame verschijning in onze regio met slechts 7 waarnemingen in de Scheldevallei voor 1990. De soort heeft hier wellicht nooit gebroed, enkel doorgetrokken. In de Leievallei zouden er tot eind jaren '70 wellicht wel nachtzwaluwen gebroed hebben. (bron: "Zijn er nog vogels?" Menschaert). De laatste tien jaren waren er een drietal waarnemingen van deze soort in onze streek. In België is de soort een zeldzame broedvogel, beperkt tot enkele bolwerken, maar ze neemt wel toe.

Op de tweede plaats stond de zwarte zee-eend die in december opdook in Eke, ontdekt door Niko Van Wassenhove. De derde plaats was voor de hop in Petegem-Schelde, ontdekt door Paul Vandenbulcke. Net buiten de top-3 vonden we nog kwartelkoning, grote zee-eend, vale gier, 2x zeearend, roodhalsfuut, krooneend, ijsgors, bladkoning, kwak, koereiger en middelste zaagbek.

Het is al het tiende jaar dat de VWG deze award uitreikt. Het lijstje oogt ondertussen vrij indrukwekkend.
01-12-2020 door DVDP

Bijzondere waarnemingen najaar 2020

Bijzondere waarnemingen najaar 2020Het najaar: de dagen worden korter en frisser (al moeten we de laatste jaren dat met een korreltje zout nemen). Het sein voor heel wat soorten om de grote trek aan te vatten. Het heeft iets magisch en surreëel hoe een vogeltje van een paar gram zoals bv. de bosrietzanger elk jaar opnieuw de Sahara doortrekt naar Oost-Afrika. Welke bijzondere waarnemingen werden er gedaan in onze regio?

In september is voor enkele soorten de trek al volop bezig. De gierzwaluwen zijn al weg. De wespendieven vertrekken. 3 geoorde futen lieten zich zien op de Callemoeie (TNA). Daar werd ook een zilverplevier gezien (NVW), net als in Petegem-Leie (EDV). Deze kustsoort wordt zelden gezien bij ons met slechts 7 waarnemingen sinds 2000. Ook bonte strandlopers lieten er zich af en toe bewonderen, net als een grote mantelmeeuw (WSI), een dwergmeeuw (NVW), een zwarte stern (LNE), een lepelaar (JDW), een kleine zilverreiger (BDE, TNA) en kruisbek (NVW). Op de Tweelingsputten in Eke verbleven 3 dwergmeeuwen (TMA) na een najaarsstorm. Een zwarte ooievaar vloog over St-Denijs-Boekel (AGO). 2 kleine zilverreigers baanden hun weg over Zingem (DVDP). Visarenden werden gezien in Eine, Petegem, Bachte-Maria-Leerne en Zulte. Havik werd gezien in Wannegem-Lede (NVW) en Dikkelvenne (DDS). In Hillegem vloog een blauwe kiekendief over (WDG). Een velduil vloog over Astene (KVE, VLO). In het Paddenbroek te Berchem riep een draaihals (TLI). In het Kluisbos werd een middelste bonte en zwarte specht gezien (CVDG). Een smelleken joeg op Franskouter in Boekel (HVE). Roepende bladkoningen werd in Eine (DDG) en Nederename (BDE) gehoord. Deze voorheen zeldzame soort duikt steeds vaker op bij ons. Een beflijster werd gezien in Sint-Lievens-Houtem (PHE). Grauwe vliegenvangers werden gezien in Zingem (CDM) en Ronse (RWE). Bonte vliegenvangers op doortrek werden opgemerkt in Hundelgem (DKA), Gavere (JaVH) en Eine (DDG). Gekraagde roodstaart dook ook op op 7 locaties binnen de regio. Ook paapjes op doortrek werden op verschillende locaties gespot. Een duin- en roodkeelpieper trokken over Franskouter alsook een ortolaan (HVE).

In oktober vond ook Eurobirdwatch plaats waarbij zoveel mogelijk trektelposten over heel Europa tegelijkertijd bemand worden. Ook onze regio droeg zijn steentje bij. De telposten in Mater (Hoge Dumpel) en Machelen langs de Leie werden van tellers voorzien. Voor de gelegenheid werd ook de oude telpost op de Hotond terug nieuw leven ingeblazen. De trektelpost van wijlen Geert Colembie werd ook enkele keren bemand, al moesten we het helaas stellen zonder Geerts expertise.

In oktober zat er een toendrarietgans (DVDP) op de Donk in Oudenaarde. Verschillende groepen kolganzen werden op doortrek gezien. De grootste groep: 44 ex TTP Hoge Dumpel (LVDL). Op de Weiput te Zingem zat nog een zomertaling (BDE). Een brilduiker en een zwarte stern zaten op de Tweelingsput in Eke (TMA). Een bontbekplevier (JDW) bezocht de Callemoeie net als nog enkele bonte strandlopers, waaronder 5 ex (WSI) in het begin van maand. Bokjes werden gezien in de Snippenweide (DDG), Eine/Hermelgem (GGO) en de Grootmeers in Zingem (BDE). Een zwarte ooievaar ruste even uit in de Langemeersen te Petegem (BHE). Een koereiger, al de derde dit jaar, trok over Oudenaarde (NGE). Een purperreiger werd opgemerkt vanop TTP Hotond en er vloog ook eentje over de Reytmeersen (ADV). Een kleine zilverreiger zat aan de centrale in Ruien (LDC). Halverwege de maand oktober was er een opvallende buizerdtrek, met enkele dagen na elkaar grote bellen die vaak heel hoog overtrokken. Grootste bel: 52 ex (DDG), hoogste dagtotaal: 114 over TTP H. Dumpel. Haviken werd gespot over Kwaremont, Semmerzake, Eine, Mater en Hillegem. Er waren ook 7 waarnemingen van blauwe kiekendief en een 20-tal rode wouwen. De immer imposante zeearend vloog over Oudenaarde (NGE), de tweede dit jaar. Een juveniele steppekiekendief werd gezien op Franskouter (HVE). Velduilen trokken over Semmerzake (TMA), Deinze (KVE), Schorisse (LNE, BDE, LVDL, TNA) en Petegem (LVDW). Een zwarte specht werd opgemerkt in het Parkbos/Uilenbroek te Lierde (LNE). Smellekens in Petegem-Leie, Mater en Eine. In Zingem werd nog een bladkoning gehoord (JaVH). Appelvinken werden tot drie keer toe gezien over Sint-Maria-Latem (HVE). Een kleine barmsijs vloog over Eine (DDG). Een kruisbek vloog langs de Hotond (XTE). Een ijsgors over Franskouter in Boekel (HVE).
De meeuwenslaapplaats aan de Callemoeie leverde tot max. 6 pontische meeuwen op , 2 geelpootmeeuwen en 2 zwartkopmeeuwen. (BDE, NGE).

In november zwakt de trek wat af. De grote meute is gepasseerd, maar de beweging stopt nooit helemaal. Zo werd over Asper een groep van 33 kleine rietganzen gezien (JaVH). Ook enkele groepjes kolganzen werden nog op verschillende locaties overvliegend gezien. Op de Callemoeie zat een middelste zaagbek (NGE) en een geoorde fuut (EDV). Een andere geoorde fuut zat op de Tweelingsputten te Eke (TMA). Een kraanvogel vloog over Bos t’Ename (PBL). Het aantal waarnemingen van blauwe kiekendief gaat in november ook crescendo, verdeeld tussen trekkers en pleisteraars. Daartussen ook nog 9 waarnemingen van rode wouwen. Een smelleken werd 2x gezien rond TTP Hoge Dumpel (LVDL, LDV). In het zuiden van de regio werd de oehoe ook opnieuw gehoord. De winterroesten van ransuilen raken stilletjes aan ook meer gevuld, al is het aantal roestplaatsen wel sterk teruggelopen in de laatste jaren. De middelste bonte specht, mibo in vogelkringen, werd in Bos Terrijst gezien (FDW). Een zwarte specht werd in Zulzeke gezien (GBO). Een erg late beflijster vloog nog over Michelbeke (DBO). De enige waarneming van de ooit algemene grote lijster was nu te vinden in een tuin in Etikhove. In het Paddenbroek in Berchem vlogen 2 appelvinken over (TLI) en aan de Bolveerput te Semmerzake zat er ook eentje (TMA). In het Paddenbroek werd ook een zeldzame Siberische tjiftjaf geringd (TLI).

Foto: Siberische tjiftjaf door TLI.
01-09-2020 door DVDP

Bijzondere waarnemingen zomer 2020

Bijzondere waarnemingen zomer 2020De zomer is een rustige periode om vogels te kijken. Er is niet veel beweging meer. De vogels zijn stil(ler). De uitgevlogen juvenielen zitten goed verborgen in het dichte bladerdek. Maar af en toe valt er wel eens een verrassing uit de bus. Het is ook dan dat de voorjaars- en najaarstrek elkaar bijna ontmoeten. Begin juni zijn er nog soorten die toekomen uit het diepe zuiden (bosrietzanger, wespendief, …) terwijl in juli de steltlopertjes al terug beginnen te trekken.

Ik zou graag ook even benadrukken dat dit een overzicht is van de bijzondere waarnemingen. Dit zegt weinig over hoe het gaat met onze natuur dichtbij, gezien het vaak gaat over soorten die slechts kort ter plaatse blijven voor ze verder trekken. Om echte conclusies te trekken wachten we de nieuwe Vlaamse broedvogelatlas af.

Juni is ondertussen uitgegroeid tot dé gierenmaand in België. Met de juiste omstandigheden kan het gebeuren dat groepjes gieren uit Frankrijk tot bij ons zwerven. We kregen in het verleden al vaker groepjes op bezoek. Ook dit jaar pikten we een kruimeltje mee. GDG zag een vale gier uit het kasteeldomein Ooidonk vliegen. De gier vloog zo laag over dat zelfs via de foto de ring kon afgelezen worden. Het dier was 3 jaar oud en geringd in het Réserve nationale d’Ossau in het departement Pyrénées-Atlantiques. Eind augustus werd het dier terug gezien in de broedkolonie in Frankrijk waar de ring opnieuw kon afgelezen worden.

Begin juni was er ook een zangpost van grauwe gors te Mullem (DDG). Een kruisbek werd gezien in de Hospicebossen te Nazareth (NVW), waar ook de bonte vliegenvangers met jongen nog werden gezien in juni (NVW). Grauwe vliegenvanger werd in 24 km-hokken gezien. Te Hillegem werd een goudvink (DVDB) gehoord. Gekraagde roodstaarten werden gezien in Eke, Gavere, Zulte, Olsene, Kwaremont en Grotenberge. Zingende orpheusspotvogels werden gehoord in Erwetegem (HHA), Grootmeers Zingem (DDG), Elene (TDE), Burreken te Brakel (LVDL) en Nukerke (SFE). Een zwartkopmeeuw vloog over Deinze (VLO). Een grote mantelmeeuw liet zich zien op een parking in centrum Ronse, bij de afvalcontainer (BDE).  Een lepelaar vloog over Deinze (VLO). Aan de loods van Bos t’Ename zong een nachtegaal (BVE). In juli komt de trek van steltlopertjes terug op gang. Over de Hospicebossen te Nazareth vlogen in het begin van de maand 8 regenwulpen over (MVB). Er volgden ook nog 3 waarnemingen van overvliegende regenwulpen over Eine, met max. 5 ex (DDG, ADV). Een goudplevier vloog in juli over Asper (JaVH).  In Nukerke dook een hop op (RVH). VLO zag zowel over Deinze als Astene 2 zwartkopmeeuwen vliegen. Een pontische meeuw zat langs de Schelde in Eine (DDG). 3 overvliegende zwarte ooievaars werden gezien in Eke (ACO) en Hillegem (MVA). Een purperreiger werd gezien in de Langemeersen te Petegem (BHE). Een kleine zilverreiger vloog over Elene (THA). Een jonge havik vloog tegen een raam in Deinze (RWO). Broedsucces kwam er van 2 koppels visdieven, eentje in Grammene (BDE) en eentje in Eine (DVDP). Aalscholvers kwamen tot broeden in een pyloon vlakbij de Brielmeersen (VLO, EDV) en aan de Callemoeie (NVW). Ze brachten respectievelijk 2 en 3 jongen voort. Dat is voor deze soort toch al haast 20 jaar geleden dat er minstens een broedpoging was. In de Leiemeersen te Bachte-Maria-Leerne werden 6 koppels grutto geteld met behulp van een drone. Havik broedde in Herzele (WDG). De bruine kiekendief kwam uiteindelijk tot broeden in Kluisbergen (mislukt), Langemeersen (jongen op nest, maar geen uitgevlogen?), Snippenweide (3 juvenielen) en Mullem/Huise (3 juvenielen). Nooit eerder waren er zo veel broedsels van deze moeraskiek in onze regio. Een koppel oehoe bracht een jong voort in Ronse. Jonge ransuilen werden gehoord in Bachte-Maria-Leerne, Eine, Zingem, Grotenberge en Ruien. De bonte vliegenvanger in de Hospicebossen bleek niet de enige te zijn die broedt in onze regio. In het kader van het onderzoek van de nieuwe broedvogelatlas kregen NVW en JBU toelating van de graaf om het domein van Ooidonk te betreden. Daar werd minstens nog 1 broedgeval ontdekt.

Over de hele periode stroomden nog 13 waarnemingen van rode wouw binnen en 3 van zwarte wouw. Kwartels werden op 9 locaties gehoord. Middelste bonte spechten werden gezien aan het kasteel van Ooidonck (NVW), Kluisbos (LDE) en Nazareth (GDG). Wielewaal liet zich opmerken in 15  verschillende km-hokken. . De steeds zeldzamer wordende grote lijster bracht jongen voort in Nokere (LKI) en werd verder ook nog gezien in Kruishoutem, Bachte-Maria-Leerne en Bost ’Ename en Bos ter Eecken in Ronse.

Op de Callemoeie te Nazareth werden de hele periode geoorde futen gezien, tot max. 4ex (BDE). Of ze daar gebroed hebben is onduidelijk. De kleine plevieren brachten er wel jongen groot. Begin juni dook er een drieteenstrandloper op in fraai zomerkleed (DVDP). Een zwartkopmeeuw pauzeerde er ook even (NVW). 2 Zwarte sterns doken op in juni (WSI), gevolgd door nog een waarneming in juli (NVW) en augustus (BDE). Een jonge lepelaar verbleef eind juli een dikke week aan de plas (NVW). Een kwak (TNA, BDE) en koereiger (JDW) werden er ook gezien begin juni. Eind juli en begin augustus volgde er nog een waarneming van koereiger. Een overvliegende purperreiger werd in augustus ook gezien (BDE, TNA). Eind augustus verbleven er ook nog een kleine zilverreiger (BDE), 2 bosruiters (TNA) en een bontbekplevier (BDE) aan de plas.

Dé klepper van de zomer moet wel de arendbuizerd zijn die door DDG half augustus gezien werd boven Oudenaarde. Ondanks het snel doorgeven van de waarneming met passende beschrijving, kon het dier niet opgepikt worden door anderen. Het zou de eerste waarneming voor onze regio zijn.

In augustus zag EDV een bosruiter in Grammene. Op het einde van de maand zag HVE maar liefst 35 morinelplevieren over Roborst vliegen. Een purperreiger werd aan een tuinvijver in Zulte gezien (PDE), terwijl er ook een over de Snippenweide in Eine vloog (DDG).  Een jonge zwarte ooievaar rustte even uit in Sint-Lievens-Esse (M) en eentje vloog over het Burreken (LNE). Een zwarte specht werd gezien in het Kluisbos (LDC). Een gezenderde Nederlandse grauwe kiekendief vloog over Nazareth naar Wannegem om via Tiegem verder naar Frankrijk te vliegen. In de laatste week van augustus doken ook de eerste paapjes terug op op verschillende locaties.

Foto: Vale gier in Ooidonck in juni door Gilbert De Ghesquière